Genesis 34

PART A: Pagtuon sa Bibliya: Genesis Kapitulo 34

Tema: Ang Kapeligrohan sa Kalibutan, Ang Panglimbong, ug Ang Sayop nga Panimalos

Sinulat ni: Joey Arles O. "JAO" Vergara | May 2026

Pasiuna:

Ang Genesis 34 usa ka ngitngit ug makasubo nga kapitulo sa kasaysayan sa pamilya ni Jacob. Kini naghisgot sa pagka-among-among sa iyang anak nga babaye nga si Dina, ug ang hilabihan ka dugoon nga panimalos nga gihimo sa iyang mga igsoon nga silang Simeon ug Levi. Dinhi atong makat-unan ang seryoso nga mga leksyon mahitungod sa kapeligrohan sa pagpakig-uban sa kalibutan, ang daotang epekto sa dili mapugngang kasuko, ug kon unsaon nato pag-amping sa atong pagpamatuod isip mga sumusunod sa Diyos.

Bahin 1: Ang Peligrosong Pag-adto sa Kalibutan (Genesis 34:1-4)

Ang Teksto: Si Dina, ang anak nga babaye ni Lea ug Jacob, migawas aron pagbisita ug pagpakig-uban sa mga babaye sa maong dapit (mga Canaanhon). Nakit-an siya ni Sekem, ang anak sa prinsipe sa maong lugar. Gikuha siya ni Sekem ug gipugos sa pagpakighilawas. Human niadto, naibog ug nahigugma si Sekem kang Dina ug gihangyo niya ang iyang amahan nga pangayuon si Dina aron iyang pangasaw-on.
Pagpatin-aw: Wala migawas si Dina aron magpakasala; igo lang siyang nakig-amiga (curiosity). Apan ang pagbiya niya sa luwas nga palibot sa iyang pamilya ug ang pagpakig-uban sa mga tawo nga wala makaila sa Diyos nagbutang kaniya sa dakong peligro. Nagtudlo kini nga kon kita magpaduol sa mga buhat ug mga tawo sa kalibutan, dali ra kaayo tang matakdan ug maamong.
Cross References:
- 1 Corinto 15:33 - "Ayaw kamo palimbong: Ang daotang mga kauban makadaot sa maayong pamatasan."
- Santiago 4:4 - "...Wala ba kamo masayod nga ang pagpakighigala sa kalibutan maoy pagpakig-away sa Diyos?"

Bahin 2: Ang Panglimbong Gamit Ang Pagtuo (Genesis 34:13-17)

Ang Teksto: Nasuko pag-ayo ang mga anak ni Jacob dihang nahibal-an nila ang nahitabo. Dihang nakig-estorya ang amahan ni Sekem aron magminyo ang duha ka pamilya, mitubag ang mga anak ni Jacob uban ang pagpanglimbong. Miingon sila nga mosugot lang sila kon magpatuli (circumcision) ang tanang lalaki sa siyudad ni Sekem, kay maulaw daw sila magpa-asawa sa mga walay tuli.
Pagpatin-aw: Ang pagpatuli (circumcision) mao ang sagrado nga timaan sa kasabotan sa Diyos ug ni Abraham. Apan gigamit kini nila Simeon ug Levi isip usa ka hinagiban o paon sa pagpanglimbong. Dako kining sala. Wala gitugot sa Diyos nga gamiton nato ang mga balaang butang o ang relihiyon aron lang makapanimalos o makab-ot ang atong personal nga mga motibo.
Cross References:
- Proverbio 12:20 - "Ang panglimbong anaa sa kasingkasing sa mga nagaplano og daotan, apan kadtong nagatambag og kalinaw adunay kalipay."

Bahin 3: Ang Dugoon nga Panimalos (Genesis 34:24-29)

Ang Teksto: Nisugot si Sekem ug ang tanang lalaki sa siyudad nga magpatuli. Sa ikatulo ka adlaw, samtang nag-antos pa sa labihang kasakit ang mga lalaki tungod sa tuli, giatake nila Simeon ug Levi ang siyudad. Ilang gipamatay ang tanang lalaki ginamit ang espada, lakip na si Sekem ug ang iyang amahan. Gikuha nila si Dina, ug human niadto, gitulis sa ubang igsoon ang siyudad, gikuha ang mga hayop, bahandi, ug gihimong binihag ang mga babaye ug mga bata.
Pagpatin-aw: Sakto nga nasuko ang mga magsuon sa gibuhat ngadto sa ilang igsoon, apan labihan ra ka dautan ang ilang reaksyon. Imbes nga mangita og hustisya, naghimo silag mas dakong inhustisya pinaagi sa pagpamatay bisan sa mga inosente, ug ang pagpangawat. Ang kasuko sa tawo nga dili mapugngan moresulta gayud sa grabeng sala.
Cross References:
- Roma 12:19 - "Mga hinigugma, ayaw kamo pagpanimalos sa inyong kaugalingon, kondili ihatag ninyo ang dapit sa kapungot sa Diyos; kay nahisulat: Akoa ang panimalos; Ako ang magabayad, miingon ang Ginoo."

Bahin 4: Ang Kaguol ug Kahadlok ni Jacob (Genesis 34:30-31)

Ang Teksto: Gibadlong ni Jacob sila Simeon ug Levi. Miingon siya, "Nagdala kamo og kasamok kanako ug gihimo ninyo akong baho atubangan sa mga lumulupyo niining yutaa. Gamay ra ang atong gidaghanon, ug kon maghiusa sila, patyon nila kita." Apan gitubag siya sa iyang mga anak nga namatarong sa ilang kaugalingon, "Pasagdan ba lang diay namo nga trataron ang among igsoon nga daw usa ka babayeng nagabaligya sa iyang dungog?"
Pagpatin-aw: Nabutang sa peligro ang tibuok pamilya sa Diyos (mga Israelita) tungod sa binuhatan sa duha ka igsoon. Ang sala ni Simeon ug Levi nakaguba sa maayong dungog sa ilang pamilya ngadto sa mga langyaw. Nagtudlo kini kanato nga ang atong binuhatan isip mga Kristohanon direkta nga makaapekto sa dungog sa atong pagtuo atubangan sa mga tawo sa gawas.
Cross References:
- 1 Pedro 2:12 - "Bantayi ninyo nga ang inyong panggawi diha sa mga Hentil (dili tumutuo) magpabiling maayo, aron... pinaagi sa inyong maayong mga buhat nga ilang makita, himayaon nila ang Diyos."

MGA SAMPLE NGA PANGUTANA UG TUBAG ALANG SA DISKUSYON

Pangutana 1: Unsa ang sayop sa gibuhat ni Dina nga miadto siya sa mga babaye sa maong yuta?

Tubag: Ang sayop ni Dina mao ang iyang pagka-inangayan ra kaayo ngadto sa kalibutan. Bisan og wala siyay tuyo nga magpakasala, ang iyang pagpakig-uban sa mga tawong nagkinabuhi sa kangitngit maoy nagbukas sa pultahan aron maamong-amongan siya. Usa kini ka pasidaan batok sa paghugpong sa mga dautang impluwensya.

Pangutana 2: Angay ba natong gamiton ang atong pagtuo aron ilaron ang ubang tawo, parehas sa gibuhat nila Simeon ug Levi sa circumcision?

Tubag: Dili gayud. Ang mga tulumanon sa Diyos sagrado. Ang paggamit sa pulong sa Diyos o sa relihiyon isip himan aron pildihon, ilaron, o bawsan ang laing tawo usa ka dako nga pagbiay-biay sa pagkabalaan sa Ginoo. Kinahanglan putli ang atong tuyo kon maghisgot kita sa atong pagtuo.

Pangutana 3: Unsa ang mas saktong buhaton kon kita biktima sa dako nga inhustisya o pagpangdaot?

Tubag: Kinahanglan isalig nato sa Diyos ang paghukom. Dili ta magdala-dala og kaugalingong panimalos sama sa pagpangdaot usab sa nakasala kanato. Kon mosalig kita sa atong emosyon ug kasuko, makabuhat kita og mga sala nga mas grabe pa, ug maguba ang atong pagpamatuod isip mga miyembro sa Iglesia sa Ginoo.

MGA DUGANG NGA PAGTU-ON: Lalum nga Koneksyon Ngadto Kang Kristo ug sa Umaabot

Kining kapituluha nagpadayag og lalum nga kalainan tali sa tawhanong kasuko ug sa saktong pamaagi sa Diyos sa Bag-ong Tugon:

Ang Sayop nga Paggamit sa Timaan sa Kasabotan (Circumcision): Sa Daang Tugon, ang sirkunsisyon mao ang timaan sa pagsulod sa katawhan sa Diyos. Gigamit kini sa mga anak ni Jacob sa limbong. Sa Bag-ong Tugon, ang Bawtismo mao ang atong espirituhanong sirkunsisyon nga ginahimo dili sa kamot sa tawo kondili sa Espiritu (Colosas 2:11-12). Kinahanglan nga masabtan ang insakto nga pulong sa imbetasyon gikan sa Ginoo kay pinaagi lamang sa insaktong pulong ang tao makaangkon ug insaktong pagtoo, dayon siya magpabawtismo sa insakto usab nga bawtismo—dili pinaagi sa pagpangilad, pamugos, o walay saktong pagsabot.
Ang Panimalos vs. Ang Pag-antus ni Kristo: Sila Simeon ug Levi ninggamit og espada aron mopatay ug manimalos alang sa kadungganan sa ilang pamilya. Apan sa dihang giamong-amongan, gibiaybiay, ug gilansang si Jesu-Kristo, wala Siya nagpatawag og mga anghel aron mamatay ang Iyang mga kaaway (Mateo 26:52-53). Hinuon, Siya miingon, "Amahan, pasayloa sila." Giluwas kita ni Kristo dili pinaagi sa Iyang pagpatay sa atong mga kaaway, kondili pinaagi sa paghalad sa Iyang kaugalingong kinabuhi.
Ang Pagpanalipod sa Kaputli sa Iglesia: Ang nahitabo kang Dina usa ka pisikal nga paghugawhugaw tungod sa iyang pag-uban-uban sa kalibutan. Sa espirituhanong aspeto, ang Iglesia sa Ginoo gipakasama ngadto sa usa ka putli nga pangasaw-onon nga gitagana alang kang Kristo (2 Corinto 11:2). Gitudlo niini nga kinahanglan natong ampingan ang atong doktrina ug pagkinabuhi aron dili kita mahugawan sa mga sayop nga pagtulon-an ug bisyo sa kalibutan.

PART B: Preaching Message 1

Tema: Ang Kapeligrohan sa Paghigugma sa Kalibutan

R - Reference Verse: Genesis 34:1 ug 34:2
E - Entry Point (Hook): Nakasulay na ba kamo nga niadto mo sa mall aron lang "mag-window shopping," unya nakakita mo og sale? Bisag wala moy plano mogasto ug hapit na mahurot ang sweldo, na-tental gihapon mo palit kay "sayang ang oportunidad." Usahay sa atong kinabuhi, moingon ta nga igo lang ta motan-aw o moapil-apil ginagmay sa mga barkada nga dili maayo. Apan kana nga ginagmay, kasagaran maoy mosangpot sa dako nga katalagman.
C - Context: Si Dina, nga sakop sa piniling pamilya sa Diyos, mipili nga mogawas sa ilang kampo aron "makig-amiga" sa mga kababayen-an sa Canaan nga mga nagasimba sa idolo. Wala siyay plano nga magpakasala. Igo lang siyang na-curious o na-engganyo sa kultura sa kalibutan. Apan ang resulta? Nakita siya sa usang tawong dautan, nakuha siya, ug naguba ang iyang kaugmaon. Ang gamay nga pag-uban-uban niresulta sa dako nga kagubot.
H - Honor: Atong gipasidunggan ang atong Diyos kinsa nagahatag kanato og luwas nga dapit—ang Iyang Iglesia! Ug mapasalamaton kaayo ako kaninyong mga igsoon nga nagpabilin nga maunongon. Imbes nga adto kamo sa mga dapit nga layo sa Ginoo ug makig-uban sa mga kalihokan nga daotan, ania kamo naningkamot nga magtuon ug mag-alagad. Usa kana ka kadaugan batok sa mga pagtental sa kalibutan.
A - Admonish: Ang akong pahimangno karon: Ayaw pakigduwa sa kalibutan kay masunog gayud kamo. Ayaw isakripisyo ang inyong pagtuo aron lang "maka-belong" o maapil sa grupo sa mga tawo sa inyong trabahoan o eskwelahan kon nahibal-an ninyo nga sukwahi kini sa Bibliya.
R - Reteach (2 Ka Importanteng Punto):
- Punto 1: Ang Pagkamausisaon nga Walay Pagbantay Delikado.
  - (Genesis 34:1) "Ug si Dina... migawas aron sa pagtan-aw sa mga babaye sa maong yuta."
  - Hebrew Word: Ang pulong nga "migawas" naggikan sa pulong nga "Yatsa" (kun sa english pa, gitawag kinig "to go out, to depart, or to leave the boundaries"). Migawas si Dina sa proteksyon sa iyang amahan ngadto sa teritoryo sa yawa.
  - Aplikasyon: Sa atong kinabuhi, kon kita mag- Yatsa o mogawas na gani sa mga limitasyon nga gitudlo sa Iglesia sa Ginoo—pananglitan: pagtan-aw sa mga dili maayong video sa internet, o pag-uban sa mga higala nga palainom—gibuksan nato ang atong kinabuhi sa peligro. Magpabilin kita sa luwas nga palibot sa atong pagtuo.
- Punto 2: Ang Kalibutan Adunay Dautang Katuyoan.
  - (Genesis 34:2) "Ug sa dihang si Sekem... nakakita kaniya, siya mikuha kaniya, ug nakighilawas kaniya..."
  - Hebrew Word: Ang kalibutan "nakakita" gamit ang pulong nga "Ra'ah" (kun sa english pa, gitawag kinig "to look with desire or lust"). Wala ra nilantaw ang kalibutan kang Dina aron makig-amigo; naglantaw kini kaniya aron hutdon ang iyang kaputli.
  - Aplikasyon: Ayaw tuo nga ang mga kalihokan sa kalibutan "harmless" o walay epekto. Ang kalibutan mag- Ra'ah kaninyo aron gub-on ang inyong relasyon kang Kristo. Busa, ampingi ang inyong mga mata ug kasingkasing!
G - Generalize: Kon kita mogawas (Yatsa) padulong sa kalibutan nga walay pagbantay, mahimo kitang biktima sa dautang pangandoy (Ra'ah) sa atong palibot.
E - Encourage: Busa, mga igsoon ko, awhagon ko kamo nga bantayan ninyo ang inyong mga kaugalingon ug ang inyong mga anak. Limitahi ang inyong pagpakig-uban sa mga butang nga makadaot sa inyong pagtuo. Magpabilin kitang lig-on sa pag-alagad sulod sa Iglesia sa Ginoo, ug himoon natong sentro ang pag-inambitay isip managsoon sa pagtuo, aron luwas kita sa mga lit-ag sa yawa!

PART C: Preaching Message 2

Tema: Ang Hustisya sa Diyos vs. Ang Panimalos sa Tawo

R - Reference Verse: Genesis 34:13 ug 34:25
E - Entry Point (Hook): Duna ba moy nasinatian nga nakapasuko kaninyo og maayo? Pananglitan, gi-tsismis kamo sa inyong silingan, o di kaha gitikasan kamo sa inyong ka-negosyo. Lami kaayong bawsan, di ba? Lami kaayong butangan og sagbot ang atubangan sa ilang balay, o i-post sa Facebook aron maulawan sila. Ang atong natural nga reaksyon isip tawo kon kita pasakitan mao ang pagbalos og mas grabe pa. Apan unsa may epekto kon isalig nato sa atong kasuko ang tanan?
C - Context: Sakto ang pagkasuko nila Simeon ug Levi kay gidaot ang dungog sa ilang manghod nga babaye nga si Dina. Aduna silay rason nga mangita og hustisya. Apan ang ilang gipili nga paagi sayop kaayo. Gigamit nila ang pulong sa Diyos (ang sirkunsisyon) aron limbongan ang ilang mga kaaway. Ug pag-abot sa adlaw nga luya ang ilang kontra, ila silang gimasaker o gipamatay tanan ug gipangkawat ang ilang mga butang. Imbes makab-ot ang hustisya, nahimo silang mas dautan kaysa sa mga tawong nakasala kanila.
H - Honor: Dalaygon ang atong Diyos kinsa mao ang Bugtong ug Matarong nga Maghuhukom! Nagpasalamat usab ako sa kinabuhi ninyong mga igsoon. Bisan pa man sa mga pag-antos, diskriminasyon, ug mga panahon nga kamo gipasakitan, inyong gipili ang pagpasaylo ug pagtugyan sa inyong mga yangungo ngadto sa Diyos diha sa inyong mga pag-ampo. Gipakita ninyo ang tinuod nga kinaiya sa usa ka Kristohanon.
A - Admonish: Pahimangno alang kanatong tanan: Ihunong ang pagpanimalos. Ang paggamit og daotan aron bawsan ang laing daotan walay laing maprodukto kondili dugang nga kadaot. Ayaw gamita ang inyong posisyon o ang atong pagtuo isip hinagiban aron pasakitan ang mga tawong nakasala kaninyo. Ihatag sa Diyos ang pagpangita og hustisya.
R - Reteach (2 Ka Importanteng Punto):
- Punto 1: Ang Relihiyon Dili Angay Gamitong Armas.
  - (Genesis 34:13) "Ang mga anak ni Jacob nagtubag... nga adunay pagpanglimbong..."
  - Hebrew Word: Ang pulong alang sa panglimbong dinhi mao ang "Mirmah" (kun sa english pa, gitawag kinig "deceit, treachery, or falseness"). Ilang gigamit ang usa ka balaang tulumanon isip himan sa Mirmah. Usa kini ka dako nga sala batok sa Diyos.
  - Aplikasyon: Sa atong pagtuo sulod sa Iglesia sa Ginoo, dili gayud pwede nga gamiton nato ang atong pagkamiyembro o ang doktrina aron lang pangilad, manghusga aron pakaulawan ang laing tawo, o aron tabonan ang atong personal nga kasuko. Kinahanglan nga putli ug maminatud-on ang atong matag pulong ug buhat; isalikway ang espirituhanong Mirmah.
- Punto 2: Ang Kapungot sa Tawo Dili Makapatungha sa Pagkamatarong.
  - (Genesis 34:25) "...nga si Simeon ug si Levi... nikuha sa ilang mga espada, miadto sa siyudad... ug gipamatay ang tanang lalaki."
  - Hebrew Word: Sila milihok aron pagpatay ("Harag", kun sa english pa, gitawag kinig "to kill, murder, or destroy"). Gitubag nila ang sala pinaagi sa mas ngilngig nga sala nga makaguba sa ilang pagpamatuod.
  - Aplikasyon: Matod pa sa Santiago 1:20, "Ang kasuko sa tawo dili makapatungha sa pagkamatarong sa Diyos." Bisan pa og ikaw ang "sakto" ug ikaw ang "biktima," ang pagpanimalos o pagpangdaot (Harag) makaguba sa atong dungog atubangan sa mga tawo. Mawala ang atong kahayag nga mag-agni unta sa uban ngadto kang Kristo.
G - Generalize: Kon atong isalig ang atong reaksyon sa limbong (Mirmah) ug pagpanimalos (Harag), atong madisgrasya ang atong maayong pagpamatuod sa gawas. Salig sa hustisya sa Ginoo.
E - Encourage: Busa mga igsoon, kon adunay nakapasakit kaninyo karon o sa mga nilabay nga panahon, isurender kana sa Diyos. I-ampo ang mga tawong nagdaot kaninyo. Ipakita ngadto sa kalibutan nga isip mga miyembro sa Iglesia sa Ginoo, kita mga tinun-an sa Kalinaw nga napuno sa grasya. Himuon nato ang atong mga kinabuhi nga nindot nga ihemplo aron madala nato ang uban ngadto sa kaluwasan nga iya ni Kristo!

Sa Diyos Lamang ang Tanang Himaya!

Page updated

Google Sites

Report abuse